لغت نامه دهخدا حرف ا (الف)

تحقیقات زبان شناسان نشان داده است که زبان انگلیسی بیش از هر زبان دیگری دارای لغت است و حتی نیتیو اسپیکرها (native speakers) هم گاها برخی از لغات را نمیدانند. ت ـ حروفی كه لغات خارجی آن كمتر از 20% است. ٢٢ زنده ياد دكتر محمود حسابی در شمارشي دقيق و رياضي از ريشهها و پيشاوندها و ميانوندها و پساوندهاي زبانهاي هند و اروپايي – كه زبان فارسی هم يكی از آن هاست — بدين برآيند رسيد كه می توان از پيوندهای گوناگون آن ها با يكديگر ٢٢٦ ميليون تركيب واژه ساخت (دكتر محمود حسابی: فرهنگ حسابی، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دانشگاه صنعتی اميركبير، واحد تفرش – تهران، ١٣٧٢، برگ های يازده – دوازده.

در حرف « پ » بطوری كه ملاحظه می شوند، حتی یک لغت عربى وجود ندارد، و این حرف با( 3/3% ) لغات خارجی خالصترین حرف فارسى است. آ. شتوندر کار دیپلومی اش بنام «خوشحال ختک یک بیوگرافی خلاق» را نوشت که تا حد زیادی به پژوهش د.م. حرف « آ » كمتر از ده درصد لغات خارجی دارد كه تنها ( 3% ) آن لغات عربى است و( 2% ) ترکى و بقیه لغاتی از زبانهاى دیگر، از مغولی تا فرانسوی است.

یا برای لغت زولبیه، فرمهاى شش گانه زیر درفرهنگ لغات وجود دارند: زولبیا، زلوبیا، زلابیه، زلبیا، زلیسبیا، زلیبا. درزمان حالِ مطلق، فقط یک « حال » یا « زمان حال » وجود دارد. حرف « ز »، تنها دارای یک لغت ترکى و در حدود پنج لغت اروپایی است. بعضی می گویند ایساغوجی یک کلمه است و معنای آن گل پنج برگ است و از این رو برکلیات خمس اطلاق شده است و در هر حال کلمهء ایساغوجی به یونانی بمعنای گل پنج برگ است و اکنون مراد کلیات خمس است. چنانچه قبلاً نیزگفته شد كم بودن درصد لغات خارجی غیرعربى درزبان فارسى بهیچوجه به معنای كم اهمیت بودن آنها نیست، لغاتی نظیر: سان، سنجاق، سوغات یا سوقات، سوروتمه، ساج، ساچمه دارای ریشه ترکى می باشند.

تنها( 2% ) لغات حرف « ک »، منشإء ترکى و( 5/4 % ) آنها اصل غیرعربى و غیرترکى دارد. «از ميان تمام لهجههاي ايراني و زبانهاي مشهور ادبي پيش از اسلام و مقارن ظهور اسلام كه پيش از اين در بارهي آنها سخن گفته ايم، تنها لهجه­اي كه به صورت يك زبان رسمي در آمد و در تمام دورهي اسلامي مورد استفادهي سياسي و علمي و ادبي قرار گرفت و حتي مدت­ها زبان سياسي قسمت بزرگي از قارهي آسيا شد، زبان فارسي دري است كه شاعران و نويسندگان ما آن را گاه «دري» و گاه «پارسي» و يا «پارسي دري» ناميده اند.

شاید جالب ترین لغت خارجی این حرف از برخی لحاظ، لغت « ناو » باشد كه كلمات ناوگان، ناویان و ناوی وغیره از آن درست شدهاند. در حرف « ن » كمتر ازیک درصد لغات ( 9/0 % ) از زبانهاى اروپایی اخذ شدهاند، باوجود این تعدادی لغات مصطلح در فنون و علوم وارد زبان فارسى شده است. تلفظ لغات به دو لهجه آمریکایی وانگلیسی موجود است و جستجوی هوشمند لغات که به شما امکان میدهد حتی وقتی املای لغتی را نمیدانید به لغت مورد نظر خود دست یابید. در حرف « ش »، كه لغات عربى( 23% ) كل واژگان آن را تشكیل می دهد، لغات ترکى و یونانی و فرانسه وانگلیسی هر كدام حتی كمتر از( 1% ) لغات را درست می كنند.

آقا ) درحالی كه تركی به زبانهای پیوندی ( التصاقی ) و آلمانی و فرانسه وانگلیسی به زبانهای تحلیلی ( هندواروپایی ) متعلق اند. از ریشه زبانهاى دیگر( فرانسه ): شاسی و شاپو را می توان نام برد. در واقع كلمۀ « ناو » در ایتالیایی عیناً Nave، و در لاتین Navis، در فرانسه Navire و در اسپانیایی Nave، نوشته می شود. » از این عبارت صراحةً بر می آید که دری وفارسی در ردیف پهلوی قرار داشته است . بسیاری از لغات اروپایی كه در این حرف وجود دارند و با « فونم » ق G شروع می شوند در تحت این حرف نگاشته شدهاند.

مسئله یی که سالها پیش در زمان رضا شاه در ایران مورد مناقشه قرار داشت ، اکنون مدتی است که در میان افغان ها بخصوص افغان های خارج کشور گاه گاهی شدت می یابد. ازآنجایی كه ایرانیان ویا حداقل پارس ها درتاریخ به نام ملت دریا نوردی شناخته نشدهاند،12 احتمالِ قریب به یقین این است كه لغت مزبور اززبان ایتالیایی و شاید در دورههاى جنگهاى ایران و روم به این خطه آمده باشد.

در آنجا مسجدی زیبا و چند کاخ از آثار ایرانیان وجود دارد. ولی از این زبان آثار بسیار کمی یافته شده و آنچه هم که موجود است کاملا تفسیر و ترجمه نشده است. مخزن الاسلام نظر به شمار آثار دستنویس (که بیش از ۶۰ نسخه است) از همهء آثار دیگر پشتو بیشتر میباشد. ولی از آن جا که خراسان از نیمه ی دوم سده ی سوم هجری تا مدت زمانی مهم ترین مهد ادبی فارسی بود و آثاری که در این سرزمین به وجود آمد، در اندک زمانی در سراسر ایران شهرت یافت، طبعا سهم نفوذ واژه های گویشی آن، چه در فارسی نوشتار خراسان و چه در فارسی نوشتار استاندارد، بیشتر از نقاط دیگر ایران بود.

در اوج اقتدار از دوران هخامنشیان، امپراطوری ایران از رود سند تا دریای اژه و رود نیل و از سیحون و دریای خزر و جبال قفقاز و دریای سیاه تا خلیج فارس و بحر عمان ممتد بود. کسان ديگری همچون ميرزا آقاخان کرماني و سپس دهخدا، جمال زاده، هدايت، نيما و ديگران، رهرو راه او شدند و با اوج گیری کوششهای رهايی جويانه و آزادی خواهانه در دورهی جنبش مشروطه خواهی و پس از آن و گسترش انديشه ی ملی گرايی و رويکرد به ريشه و بنياد، نوشنن به فارسی خالی از واژههای عربی و يا با کاربرد شمار هرچه کم تری از آنها، به دستور کار نويسندگان نوجو در عرصهی مبارزهی ملی برای رسيدن به ناوابستگی و آزادی و برقراری نهادهای يک جامعهی مدنی و دولت مردم سالار و پيشروِ امروزين تبديل شد.

همچنان در اثر «پشتونستان» او بشکل کوتاه به زندگینامهء خوشحالخان و تاریخ ختکها تماس گرفته است. لغتنامه دهخدا، بزرگترین و مهمترین اثر علیاکبر دهخدا است، که بیش از ۴۰ سال از عمر او صرف آن شد. اين گروه از قلم به دستان (و – در واقع – قلم به مُزدان) با شيوههای نگارش غيرطبيعی و پر تكلف و پيچيدهی خود، به تدريج زبان شاداب و شكوفا و پويای فارسی سدههاي سوم تا هفتم هجری را از فرآيند تكامل طبيعی و رشد سالم خود دوركردند و زبانی ايستا وعليل و پژمرده را جای گزين آن گردانيدند و ميراث شوم آنان از نسلی به نسلی و از قرنی به قرنی انتقال يافت تا به آستانهی عصركنونی رسيد و درپشت دروازههای تاريخ عصر جديد ايران، با شگفتی زدگی و پرسش بزرگ انديشه ورزان و نوجويان روزگار رو به رو شد.

نخست پیروزی با عربی بود که با داشتن همه ی ویژگی های یک زبان توانا و به عنوان زبان دین و دستگاه خلافت اسلامی و مجهز به خطی که با همه ی نواقص خود بهتر از خط پهلوی بود، همچون سرداری که تا آن زمان روی شکست ندیده بود، پا به میدان نهاد. حرف « س »، لغاتی را در برمی گیرد كه در حدود یک سوم آن ریشه خارجی دارند، كه از آن میان( 2% ) لغات ترکى و( 3% ) نیز لغات غیرعربى وغیرترکى است. با وجود این تعداد لغات غیرعرب وغیر ترک در این حرف پس ازحرف « م »، بیشترین مقدار را داراست.

جالب ترین این لغتها، لغت شحنه است كه طوری درزبان فارسى مورد استعمال قرارگرفته ومخصوصاً در اشعار شعرا وعرفا به كاررفته است كه بسیاری گمان می برند كه لغتی فارسى یا عربى است. با احتساب لغات ترکى جمعاً ( 6/23% ) كل لغات این حرف را لغات خارجی تشكیل می دهند. از ویژگی های منحصر به فرد این فرهنگ لغت میتوان به قابلیت ترجمه کلمه به کلمه متون انگلیسی فایل های TXT و HTML اشاره کرد, این دیکشنری فایل های متنی مورد نظر شما را از ورودی دریافت نموده و پس از پردازش سریع آن , معانی کلیه لغات موجود در صفحات را بصورت TXT یا HTML در اختیار شما قرار میدهد!

بطوركلی( 32% ) لغات این حرف ریشه غیر فارسى دارند. حرف « ه »،( 20% ) لغات این حرف عربى، و ( 3/3% ) آن خارجی غیرعربى و ترکى می باشد. درست است که کشفیات تخنیکی و علمی در همان لسانی که مکشوف شده اند ، نامگذاری شده و اکثراً در اثر ترجمه مفهوم خود را از دست داده و یا درست ترجمه شده نمی توانند .لذا می باید آنرا اقتباس نمود که این اجبار طبعاً منحیث یک پدیدۀ جدید الولاده تأثیر اجتناب ناپذیر بر زبان دری دارد . سایت عالی دارید اگه میشه لطف کنید یک قایل ورد یا پی دی اف از فرهنگ لغت معماری انگلیسی به فارسی بزارید ممنون میشم .

دیدگاهتان را بنویسید